Sloka:
श्रियः पतिः श्रीमति शासितुं जगज्जगन्निवासो वसुदेवसद्मनि |
वसन्ददर्शावतरन्तमम्बराद्धिरण्यगर्भाङ्गभुवं मुनिं हरिः ||
Split of the Actual Sloka:
श्रियः पतिः श्रीमति शासितुम् जगत्+जगन्निवासः वसुदेव+सद्मनि |
वसन्+ददर्श+अवतरन्तम् अम्बरात् हिरण्यगर्भ+अङ्गभुवम् मुनिम् हरिः ||
Word-by-word Breakdown with Sanskrit Synonyms and English Meaning:
| Sanskrit Word | Sanskrit Synonyms | English Meaning |
|---|---|---|
| श्रीयः (śriyaḥ) | लक्ष्म्या, ऐश्वर्या | Of Lakshmi, Of prosperity |
| पतिः (patiḥ) | स्वामी, ईश्वरः | Lord, Husband |
| श्रीमति (śrīmati) | लक्ष्म्या, ऐश्वर्यवती | Prosperous, Glorious |
| शासितुम् (śāsitum) | शासनाय, नियन्त्रितुम् | To govern, To rule |
| जगत् (jagat) | विश्वम्, लोकः | World, Universe |
| जगन्निवासः (jagannivāsaḥ) | विश्वनिवासः, लोकवासी | Abode of the world, Lord of the world |
| वसुदेव (vasudeva) | कृष्णः, वासुदेवात्मजः | Krishna, Son of Vasudeva |
| सद्मनि (sadmani) | गृहं, वासः | Abode, House |
| वसन् (vasan) | निवसन्, स्थितः | Dwelling, Residing |
| ददर्श (dadarśa) | अपश्यत्, दृष्टवान् | Saw, Beheld |
| अवतरन्तम् (avatarantam) | अवतीर्णम्, अवतारः | Descending, Incarnation |
| अम्बरात् (ambarāt) | आकाशात्, नभः | From the sky, From heaven |
| हिरण्यगर्भ (hiraṇyagarbha) | ब्रह्मा, सृष्टिकर्ता | Hiranyagarbha, Brahma, Creator |
| अङ्गभुवम् (aṅgabhuvam) | अवतारम्, तनुभवः | Incarnation, Born from the body |
| मुनिम् (munim) | ऋषिः, तपस्वी | Sage, Ascetic |
| हरिः (hariḥ) | विष्णुः, नारायणः | Vishnu, Hari |
भावार्थः (Meaning of the Verse):
“Lord Hari (Vishnu), the husband of Shri (Lakshmi), who resides in the abode of Vasudeva, beheld the sage Hiranyagarbha descending from the sky to rule the prosperous world.”
This sloka describes how Lord Vishnu, known as Hari and the consort of the goddess Lakshmi, who lives in the home of Vasudeva, observed the sage Hiranyagarbha coming down from the heavens to govern the world filled with prosperity.
